Tijdens een symposium in het UMC luisterde ik naar Suzanne Jansen. Ze vertelde over haar boek De Vrouw van de Eeuw, waarin het leven van haar moeder, Betsy Jansen-Dingemans, als rode draad door het verhaal loopt.
Suzanne las voor, deelde indringende scènes en raakte me met haar woorden. Wat een meesterverteller.
Vandaag de dag voelen we nog veel van die verhalen. Alsof er in ruim honderd jaar veel is veranderd, maar sommige dingen toch ook weer niet.
Door het verhaal van haar moeder liet ze iets groters zien: hoeveel er in het leven van vrouwen is veranderd in ruim een eeuw tijd. Tegelijkertijd werd ook duidelijk hoeveel er nog steeds achterblijft. Hoe de geschiedenis van vrouwen lang is genegeerd en hoe dat nog altijd doorwerkt.
Dat merken we nog steeds. In wat er van ons wordt verwacht, in wat we wel of niet zeggen. In wie gehoord wordt, en wie niet. Terwijl ik luisterde, dacht ik ook aan hoeveel vrouwen zichzelf jarenlang hebben weggecijferd zonder dat iemand dat echt zag.
Vergeten werk
In de jaren dertig was een kantoorfunctie voor vrouwen iets nieuws. Geen zorg, geen schoonmaak, maar typen op een kantoor. Dat leek vooruitgang.
Totdat je trouwde dan werd je ontslagen.
Als vrouw verloor je vroeger niet alleen je inkomen, maar ook je zelfstandigheid. Alles draaide om het gezin en het werk van vrouwen werd nauwelijks erkend. Daardoor verdwenen veel vrouwen uit de geschiedenis. En ergens werkt dat nog steeds door. Vrouwen krijgen minder vaak erkenning, worden minder vaak serieus genomen en zijn nog altijd ondervertegenwoordigd op plekken waar besluiten worden genomen.
Wat me raakte, is hoe normaal dat toen werd gevonden. Alsof het vanzelfsprekend was dat vrouwen zichzelf op de tweede plek zetten.
De vrouw als stille kracht
Na de oorlog droegen vrouwen een groot deel van de wederopbouw. Ze hielden gezinnen draaiende, vaak voor weinig geld.
Hun werk hield de economie overeind, maar bleef grotendeels onzichtbaar. Wie instortte van uitputting kreeg rust voorgeschreven. Maar niemand vroeg waar die uitputting vandaan kwam. Geen erkenning. Geen systeemverandering.
Alleen stilte. En misschien herken ik daar juist iets in. Hoe vrouwen vaak doorgaan, zichzelf aanpassen en pas laat voelen hoe moe ze eigenlijk zijn.
Een laken met een stem
In 1981 hing Betsy op een woensdag een wit laken uit het raam. Het was geen wasdag, maar een protest.
Ze deed mee aan de vrouwenstaking voor abortusrechten.Voor het eerst sprak ze zich publiekelijk uit. Niet met woorden, maar met een doek. Dat eenvoudige laken werd ineens iets groters: een teken van verzet.
Dat was misschien wel het sterkste beeld van de hele middag. Hoe iets kleins ineens iets groots kan zeggen.
Waarom dit nog steeds telt
Meer dan veertig jaar later staan vrouwenrechten opnieuw onder druk. Bezuinigingen op emancipatie. Discussies over het recht op zelfbeschikking. We zien weer hoe vrouwen zichtbaarheid en zeggenschap moeten bevechten.
Daarom is het belangrijk om verhalen zoals dat van Betsy te blijven vertellen. In gezinnen, op school, in de zorg en op het werk. Veel van die verhalen zijn jarenlang stil gebleven, terwijl ze juist zoveel zeggen over hoe vrouwen hebben geleefd.
Misschien beginnen verandering en herkenning wel juist daar: bij de verhalen die nooit echt verteld zijn.
💛 Penny
Geïnspireerd door de krachtige vrouwen uit de geschiedenis? Pak vandaag zelf de regie over jouw welzijn en werk via ons platform aan een soepel, energiek lichaam en een rustig hoofd.
Start jouw 2 weken gratis proefperiode
